Europese gezinnen en bedrijven betalen twee tot drie keer meer voor hun energie dan elders in de wereld. En soms tot drie keer meer in de ene lidstaat dan in een andere. Een onderbenut en verouderd elektriciteitsnet ligt mee aan de basis van dat probleem.
Europese gezinnen en bedrijven betalen twee tot drie keer meer voor hun energie dan elders in de wereld. En soms tot drie keer meer in de ene lidstaat dan in een andere. Een onderbenut en verouderd elektriciteitsnet ligt mee aan de basis van dat probleem. Met de lancering van haar langverwachte Netwerkpakket (Grids Package) wil de Europese Commissie de investeringen in energie-infrastructuur opschalen. “Betaalbare energie is vandaag de beste investering in onze concurrentiekracht en Europese welvaart”, reageert Europees Parlementslid Bruno Tobback (Vooruit).
Hoge energieprijzen zijn een immense handicap voor de Europese economie en onze welvaart. Gas en olie importeren is duur en maakt ons afhankelijk. Elektriciteit is een alternatief dat zowel goedkoper als betrouwbaarder is. Maar veertig procent van de Europese stroomnetten dateert van voor 1980. Ze zitten overvol en zijn niet klaar voor de kansen die goedkope hernieuwbare stroom biedt. “We produceren vandaag meer betaalbare en propere elektriciteit dan ooit voorheen, maar we slagen er niet in om die goedkope energie tot bij Europese gezinnen en bedrijven te brengen”, zegt Tobback. “Dus leggen we de windmolens stil en geven we elk jaar 400 miljard euro uit aan de aankoop van dure fossiele brandstoffen in Rusland, de Verenigde Staten en Qatar om het gat te vullen.”
De huidige Europese regelgeving – de TEN-E-verordening – heeft de voorbije jaren geholpen om prioritaire infrastructuurprojecten te identificeren en vergunningen te stroomlijnen. Maar de uitrol – en vooral de onderlinge afstemming – blijft te traag. “Vandaag is het Europese energienet een optelsom van 27 kleine nationale netten. Slecht geconnecteerd en met gaten in”, zegt Tobback “Als we niets veranderen, blijft de helft van de nodige verbindingen tussen landen ongebouwd en gaat tegen 2040 zo’n 310 TWh aan goedkope hernieuwbare energie verloren.”
Het Europese Netwerkpakket (Grids Package) dat de Europese Commissie vandaag lanceert moet daar verandering in brengen. “De investeringen in netinfrastructuur moeten omhoog zodat energieprijzen kunnen dalen”, zegt Tobback. “Stroomnetten zijn één van de beste voorbeelden van hoe een verbonden Europa voor onze burgers vele malen beter is dan een verdeeld en versnipperd Europa.” Om die voordelen beter zichtbaar te maken wil de Commissie de noden beter in kaart brengen en investeringen op het Europese niveau afstemmen.
Energiesnelwegen
Het voorstel van de Commissie omvat acht zogenaamde energiesnelwegen. “Europese projecten die de grootste knelpunten in het Europese energienet moeten aanpakken, zoals de verbinding tussen Frankrijk en Spanje, de verbinding met de Baltische staten of de verbinding tussen België, Duitsland en Denemarken”, legt het Europarlementslid uit. Voor die snelwegen wordt technische ondersteuning voorzien om vergunningen, financiering en planning te versnellen en worden coördinatoren aangeduid om de dialoog en samenwerking tussen de lidstaten te versterken. “Doel is om binnen zes tot negen maanden zichtbare vooruitgang te boeken in projecten die soms al jaren geblokkeerd waren.”
Betere planning
“Investeringen zijn vandaag vaak inefficiënt omdat lidstaten en regio’s – zowel in de planning als in de timing van investeringen – alle kanten uitschieten”, zegt Tobback. De Commissie wil dan ook werk maken van een betere doorstroming van informatie tussen alle niveaus, zodat investeringen optimaal kunnen renderen. De Europese koepel van energieregulatoren (ACER) wordt versterkt en krijgt een belangrijke rol in het controleren van die data.
“Het doel is om één gezamenlijke puzzel te leggen en die planning meer dan nu op Europees niveau te doen. Op basis daarvan kunnen transmissienetbeheerders op regionaal en nationaal niveau aan de slag om de ontbrekende infrastructuur efficiënt uit te bouwen.”
Vlottere vergunning
Ook de trage en vaak versnipperde vergunningsprocedures worden aangepakt. “Projecten die eigenlijk klaar zijn om te worden uitgerold, blijven vandaag jaren hangen door problemen met de vergunning”, legt Tobback uit. “Er komen voortaan duidelijke maximumtermijnen, het hele proces wordt gedigitaliseerd en procedures voor projecten waarvan de milieu-impact beperkt is of goed kan worden ingeschat worden versneld. Grote infrastructuurprojecten moeten bovendien vroeger in dialoog gaan met lokale gemeenschappen om lokale weerstand en juridische procedureslagen tegen te gaan.”
Eerlijke verdeling van de kosten
Eén van de grootste struikelblokken voor grensoverschrijdende energieprojecten is vandaag de vraag wie welke kosten draagt. Vaak liggen de voordelen in andere landen dan deze waar het project wordt uitgevoerd. “Een eerlijkere en transparantere verdeling van de kosten moet dat oplossen”, zegt Tobback.
De kosten-batenanalyses worden geharmoniseerd zodat alle lidstaten op basis van dezelfde methodologie kunnen beslissen over een faire verdeling van de kosten. Door de mogelijkheid om projecten te bundelen wil de Commissie die discussies ook versnellen. “Lidstaten wiens burgers duidelijk voordeel halen uit een project zullen voortaan mee bijdragen aan investeringen die daarvoor op het grondgebied van buurlanden moeten gebeuren. Bovendien moeten transmissienetbeheerders 25% van hun congestie-inkomsten inzetten voor investeringen die knelpunten oplossen, zodat ze geen financieel voordeel kunnen halen uit het in stand houden van capaciteitstekorten.”
Slimmere infrastructuur
De Commissie benadrukt dat Europa niet enkel nood heeft aan nieuwe verbindingen, maar ook moet werken aan een veel efficiënter gebruik van het bestaande elektriciteitsnet. Vandaag gaat veel capaciteit verloren omdat onze elektriciteitsnetten te weinig digitaal en flexibel worden aangestuurd. Het voorstel verankert daarom voor het eerst slimme alternatieven – zoals digitale sturing, real-time monitoring, flexibiliteit en andere zogeheten “non-wire” solutions – als volwaardige infrastructuuroplossingen. “We kunnen zo het bestaande net tot 40% meer capaciteit geven. Bovendien is het vaak sneller en goedkoper dan het bouwen van nieuwe hoogspanningslijnen”, zegt Tobback.
“We investeren in nieuwe infrastructuur, maar we willen die infrastructuur ook beter en verstandiger inzetten.”
Lagere prijzen
Om te vermijden dat de kost van die investeringen in de factuur van burgers terecht komt, komen er extra Europese middelen en nieuwe investeringsinstrumenten om de lasten eerlijk te verdelen. “Vandaag betalen consumenten al een stevig deel van de netwerkkosten. We willen niet dat die verder stijgt. Het idee is simpel: als Europa in z’n geheel sterker wordt van die nieuwe infrastructuur, moet de kost ook op Europees niveau worden gedragen en niet via de energierekening van de eindgebruiker.”
Tobback verwelkomt het voorstel van de Europese Commissie en kijkt uit om ermee aan de slag te gaan. “Dit is een ambitieus voorstel, dat toont hoe Europa echt het verschil kan maken wanneer we samenwerken. Door dit samen aan te pakken kunnen we realiseren wat geen enkele lidstaat alleen kan: onafhankelijk worden van petroleumpotentaten én betaalbare energieprijzen garanderen aan onze gezinnen en bedrijven.” zegt Tobback. “Dat is altijd verstandiger dan Donald Trump verder rijk te maken door hem te betalen voor olie en gas dat we eigenlijk niet meer nodig hebben.”
Tijdens een stemming in het Europees Parlement heeft de Europese Volkspartij met steun van extreemrechtse partijen de ontbossingsrichtlijn uitgehold. De invoering van de wetgeving wordt opnieuw uitgesteld. “Europa maakt zichzelf belachelijk met dit soort gekwakkel.”
Het Europees Parlement wil kinderen online beter beschermen. Ze pleit voor een strengere aanpak van online platformen en nieuwe regels voor sociale media. “Kinderen en jongeren lopen vandaag enorme risico’s online”, zegt Europees Parlementslid Bruno Tobback. “Om veiligheid online te garanderen, in het bijzonder voor de allerkwetsbaarsten, moeten we nù ingrijpen tegen de almacht van de Big Tech.”
Ouders moeten er blind op kunnen vertrouwen dat de knuffel of speelgoedauto die ze kopen voor hun kind veilig is. Daarom heeft het Europees Parlement vandaag nieuwe regels voor de veiligheid van speelgoed in Europa goedgekeurd. “De gezondheid van onze kinderen komt op de eerste plaats”, zegt Europees Parlementslid Bruno Tobback.